Pesten: een teken van onveiligheid!

BAZALT GROEP bestaat
uit Bazalt, HCO en RPCZ Bazalt logo

De taak van een leerkracht, onderwijsassistent, interne begeleider en schoolleider is complex. Eén van hun fundamentele taken is zorgen voor veiligheid, de meest essentiële voorwaarde om te kunnen leren. Helaas lukt dat niet altijd.

Veiligheid

In gesprek met deze professionals lijkt veiligheid lijkt vaak een open deur. Iets waar menigeen bij denkt: “Ja, natuurlijk, veiligheid is erg belangrijk”. Soms zijn armen toch te kort en ontstaan er onveilige situaties die kunnen leiden tot pestgedrag.

Pesten is een teken van onveiligheid. We ervaren dat we handelingsverlegen zijn en onmachtig om het pesten te stoppen of de situatie te verbeteren.

Dat de behoefte aan ondersteuning groot is blijkt uit de duizenden scholen die lesmaterialen opvragen bij Stichting School & Veiligheid vooraf aan de Week Tegen Pesten. Een week die ieder jaar in september /oktober volop in de media komt. Zo ook dit jaar met als thema: Buitensluiten? Uitgesloten!

Klimaatopbouw

Het klimaat in een groep bepaalt hoe veilig leerlingen zich voelen. Het vraagt een heel schooljaar lang intensieve en dagelijkse inspanningen van de kant van de professional om een saamhorige groep te vormen en te behouden. Bedenk dat jij als leerkracht het verschil maakt. Zorg dat iedereen erbij hoort, niemand buitengesloten wordt en sta model voor hoe je omgaat met anderen. Voorkom vooral dat bepaalde gedragingen uitmonden in pesten.

Om zich veilig te voelen, moeten leerlingen het gevoel hebben dat ze erbij horen, gekend en aardig gevonden worden. Niet alleen door hun tafelteamgenoten maar ook door hun klasgenoten en de leerkracht. Klas- en teamopbouwende structuren en activiteiten, oftewel KlasBouwers en TeamBouwers zijn speciaal bedoeld om sociale veiligheid te bieden.

Met deze gestructureerde werkvormen leren leerlingen elkaar beter kennen. Het helpt om verschillen te accepteren en overeenkomsten te ontdekken. Ze gaan elkaar meer en meer waarderen. Ze gaan respectvoller met elkaar om. En ook al ben je niet de dikste vrienden, je bent niet onaardig tegen iemand die je respecteert, laat staan dat je overgaat tot pesten.

Leerlingen overwinnen hun angst om afwezen te worden en voelen zich vrijer om zich met de leerstof bezig te houden. Een van de grootste bedreigingen voor leerlingen en menig volwassene is sociaal isolement. Ze maken zich erg druk over de vraag of ze er wel bij horen. Voor het primitieve deel van ons brein staat uitsluiting gelijk aan doodsbedreiging.

Als leerlingen niet langer bang hoeven te zijn dat zij of hun ideeën afgekeurd worden, durven ze meer van zich laten horen en zien; ze geven en ontvangen feedback, wat essentieel is om te leren. Er komt een grote hoeveelheid energie vrij als leerlingen bij een team/ groep horen, het brengt de amygdalae tot rust, je telt mee. Onbewust vraagt het brein zich namelijk steeds af: “Is het veilig? Is het veilig? Is het veilig?

Aan de slag

Wil jij breinvriendelijk onderwijs bieden en de veertien tools om veiligheid te bieden leren kennen of aan de slag met Klas- en TeamBouwers?

De gedrag specialisten en Kagan Coöperatief Leren trainers kunnen je verder op weg helpen. Laten we gaan voor een veilig groepsklimaat en breinvriendelijk onderwijs. Waarom zou je als leerkracht tegen de stroom inzwemmen als je ook met de stroom mee kunt gaan?